Năm 2026 được xem là mốc quan trọng khi hàng loạt quy định mới liên quan đến đất đai, nhà ở và hoạt động xây dựng được áp dụng.
Ba nội dung nổi bật nhất gồm việc giảm mức thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng, triển khai mã định danh điện tử cho bất động sản và mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ.
Điểm thay đổi đáng chú ý đầu tiên bắt đầu từ ngày 1.1.2026 là chính sách tài chính khi chuyển đất nông nghiệp, đất vườn hoặc đất ao sang đất ở. Trước đây, theo quy định đang áp dụng, hộ gia đình và cá nhân phải nộp toàn bộ phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp theo bảng giá đất của địa phương.
Trong bối cảnh nhiều tỉnh, thành phố điều chỉnh tăng bảng giá đất, số tiền phải nộp trong các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất thường ở mức cao, gây áp lực không nhỏ cho người dân.
Theo cơ chế mới được ban hành nhằm tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực thi Luật Đất đai, mức thu đã được điều chỉnh theo hướng giảm đáng kể. Đối với diện tích nằm trong hạn mức giao đất ở, người dân chỉ cần nộp 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp.
Phần diện tích vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức sẽ áp dụng mức thu 50%. Chỉ những diện tích vượt quá ngưỡng này mới phải thực hiện nghĩa vụ tài chính ở mức 100% phần chênh lệch. Sự thay đổi này được đánh giá là giúp giảm đáng kể chi phí cho người sử dụng đất, đồng thời vẫn bảo đảm nguyên tắc quản lý tài chính đất đai của Nhà nước.
Không chỉ áp dụng cho các trường hợp phát sinh sau thời điểm luật có hiệu lực, quy định chuyển tiếp cũng được thiết kế nhằm bảo vệ quyền lợi của những người đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính trước đó. Những trường hợp đã được phép chuyển mục đích sử dụng đất từ ngày 1.8.2024 đến trước ngày 1.1.2026 có thể đề nghị cơ quan thuế xem xét tính lại tiền sử dụng đất theo phương thức mới.
Nếu mức thu sau khi tính toán thấp hơn số tiền đã nộp, phần chênh lệch có thể được hoàn trả hoặc bù trừ vào các nghĩa vụ tài chính khác. Quy định này góp phần xử lý các bất cập phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp pháp luật.
Song song với chính sách đất đai, từ ngày 1.3.2026, mỗi bất động sản sẽ được gắn một mã định danh điện tử riêng. Đây là nội dung quan trọng trong Nghị định về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.
Việc định danh nhằm tạo lập một hệ thống dữ liệu thống nhất, giúp chuẩn hóa thông tin tài sản, phục vụ công tác quản lý nhà nước cũng như tăng cường tính minh bạch của thị trường.
Khi mỗi căn nhà, căn hộ hay sản phẩm bất động sản đều có mã định danh riêng, cơ quan quản lý có thể theo dõi chính xác tình trạng pháp lý, lịch sử giao dịch và biến động sở hữu. Điều này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng thông tin thiếu nhất quán, giảm nguy cơ gian lận và góp phần kiểm soát các hiện tượng đầu cơ, thổi giá.
Ngoài ra, dữ liệu định danh còn tạo nền tảng cho việc xây dựng chính sách thuế tài sản hoặc thuế chuyển nhượng dựa trên thông tin sở hữu thực tế.
Một thay đổi quan trọng khác liên quan đến lĩnh vực xây dựng sẽ có hiệu lực từ ngày 1.7.2026. Luật Xây dựng (sửa đổi) mở rộng các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng, trong đó đáng chú ý là nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, có tổng diện tích sàn dưới 500m² và không thuộc khu vực yêu cầu quản lý kiến trúc đặc thù. Quy định mới giúp giảm bớt thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân khi xây dựng nhà ở.
Đối với những công trình vẫn phải xin phép, thời gian giải quyết hồ sơ được định hướng rút ngắn, dự kiến tối đa không quá 7 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đồng thời, nguyên tắc quản lý cũng được điều chỉnh theo hướng cơ quan nhà nước kiểm soát tập trung, hạn chế tình trạng kiểm tra chồng chéo trong suốt vòng đời dự án.
Nhìn tổng thể, các chính sách có hiệu lực từ năm 2026 cho thấy xu hướng cải cách mạnh mẽ trong quản lý đất đai và xây dựng. Việc giảm nghĩa vụ tài chính, đẩy mạnh số hóa dữ liệu và đơn giản hóa thủ tục hành chính được kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, đồng thời góp phần ổn định và minh bạch hóa thị trường bất động sản.
Theo laodong.vn
>>> Xem thêm: